Jak bronić się przed stalkingiem?

1193

Od 6 czerwca 2011 r. w kodeksie karnym obowiązuje art. 190 a kodeksu karnego, który wprowadził przestępstwo tzw. stalkingu. Przestępstwo to polega na uporczywym nękaniu innej osoby lub osoby jej najbliższej, wzbudzając u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub na istotnym naruszeniu jej prywatności. W związku z tym, że przestępstwo to w dużej mierze zależy od odbioru zachowania sprawcy przez pokrzywdzonego, ustawodawca zasadnie zdecydował, że winno być ono ścigane na wniosek. W tym miejscu wyjaśniam, iż w polskim prawie przewidziane są następujące tryby ścigania przestępstw – z oskarżenia publicznego, czyli z urzędu, który dotyczy większości przestępstw; na wniosek pokrzywdzonego, po którym to wniosku postępowanie toczy się z urzędu; oraz z oskarżenia prywatnego, gdzie całość postępowania włącznie z wniesieniem aktu oskarżenia prowadzi sam pokrzywdzony. Przestępstwo stalkingu jest przestępstwem ściganym na wniosek, co oznacza, że niezbędna w tym celu jest aktywność samego pokrzywdzonego i złożenie wniosku o ściganie na policję lub do prokuratury, Dopiero złożenie takiego wniosku skutkuje wszczęciem postępowania przygotowawczego i jego prowadzeniem przez właściwe organy. Tylko, jeśli następstwem uporczywego nękania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, ściganie przestępstwa następuje z urzędu. Warto w tym miejscu wskazać, że wniosek o ściganie może być cofnięty, ale tylko za zgodą prokuratora, a jeśli sprawa trafi do sądu – za zgodą sądu, zanim zostanie odczytany akt oskarżenia. W takim przypadku, osobę cofającą wniosek można jednak obciążyć kosztami postępowania. Ponowne złożenie wniosku nie jest już dopuszczalne.

Wniosek o ściganie nie musi być złożony w formie pisemnej, może nastąpić także ustnie przed organami ścigania. Jeśli zdecydujemy się na złożenie go w formie pisemnej, to trzeba pamiętać o tym, aby nie tylko opisać czyn sprawcy, ale także aby zawrzeć w nim wprost żądanie ścigania za przestępstwo stalkingu opisane w art. 190a kodeksu karnego. Samo zawiadomienie o przestępstwie nie jest wystarczające. Wskazać jednak należy, że jeśli przestępstwo stalkingu dotyka innej osoby, to także możemy złożyć zawiadomienie o przestępstwie, wtedy jednak organy ścigania zwrócą się do pokrzywdzonego z zapytaniem, czy wnosi o ściganie sprawcy. Brak takowego wniosku uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania karnego.

Wniosek o ściganie nie musi zawierać personaliów sprawcy, nieraz bowiem pokrzywdzony może ich nie znać. Warto jednak wiedzieć, że złożenie wniosku o ściganie jest uprawnieniem pokrzywdzonego do decydowania o samym żądaniu ścigania sprawców czynu, który go dotknął, a nie decydowania o tym, które z osób współuczestniczących w tym czynie mogą, a które nie mogą być ścigane. Zgodnie bowiem z przepisami, w razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek.

Powyższa reguła nie dotyczy jednak osób najbliższych dla składającego wniosek, wobec których, w razie niewskazania ich imiennie we wniosku, należy po wykryciu uzyskać odrębny imienny wniosek o ściganie, może się bowiem okazać, że pokrzywdzony nie chce oskarżać swoich najbliższych. W tym miejscu wyjaśnić należy, że osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

Na zakończenie dodać jeszcze należy, że w związku z wejściem w życie przepisu art. 190a kodeksu karnego dopiero dnia 6 czerwca 2011 r., wszelkie zachowania sprawcy stalkingu przed tą datą nie mogą być podstawą do skazania go za przestępstwo stalkingu. W polskim prawie odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto popełnia czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia.